Nimewo espesyal nou an disponib 24 sou 24 chak jou nan semenn nan: 211
Enfómasyon sou nou
Nitrisyon
 
Bay tete: Ki jan pou m konnen si tibebe mwen an jwenn ase pou manje?

Pwodiksyon lèt swiv prensip òf ak demann nan. Plis ou bay tibebe a tete, plis w ap pwodui lèt. Tibebe ki nan tete ap manje chak inè d tan edmi pou twa zè. Ponpe lèt oswa tann ou santi tete w plen, se pa bon fason pou bay lèt. Pou w ka di si tibebe w la ki an sante a manje ase, tcheke kouchèt la. Soti nan laj 5 jou rive 12 semèn, timoun nan ta dwe bay sis kouchèt mouye (pipi klè oswa jòn pal) ak o mwen de poupou (ti grenn, jòn, tankou soup) pa jou. Si ou pa sèten tibebe w la manje ase, telefone kote ki ede moun k ap bay tibebe tete nan nimewo sa a (305) 377-7272.

back to top

Dan gate ak bibon

Dan gate ak bibon, nou jwenn sa plis lakay tibebe ak timoun piti. Sa detui dan epi li lakòz dan pike. Dan yon timoun kòmanse parèt depi nan premye ane lavi li; menm si dan sa yo pa la pou tout tan, nou dwe pran ka yo o serye. Dan gate ak bibon ka bay abitid pa byen manje, pwoblèm langaj, dan doukla, dan granmoun deranje epi tou dan granmoun jòn oswa mawon.

Sa ki lakòz yon timoun gen dan gate poutèt sa l bwè nan bibon, se lè dan yo jwenn ak likid ki gen sik twò souvan. Lèt, lèt tibebe, ji fwi ak kola, se yo ki koupab pi souvan. Lè yo kite yon timoun dòmi ak bibon nan bouch li, sa lakòz likid la rete nan dan timoun nan pandan l ap dòmi. Likid met ansanm ak mikwòb ki deja nan bouch timoun nan ka lakòz plak nan dan timoun nan. Kari ap manje dan timoun, sa pral lakòz li gen dan pike. Sa ap fè timoun nan gen twou nwa oswa mawon nan dan li yo.

Men sa ki ka anpeche timoun gen dan gate ak bibon:

  • Siye oswa bwose dan timoun nan lè li fin manje.
  • Pa pèmèt timoun nan dòmi ak bibon nan bouch li.
  • Kòmanse al kay dantis ant laj 6 ak 12 mwa.

Si ou panse timoun nan gen kèk siy dan gate ak bibon, al kay yon dantis tousuit. Sa yo se siy ki pou fè w enkyete: tach nwa oswa mawon, tach blan tankou lakrè oswa tras. Dan ki gate akòz say o timou bwè nan bibon se yon sitiyasyon ki ka grav, men sa pa bezwen fèt si nou pran prekosyon.

-- www.pe.net/~iddpcl/babybotl.htlm

back to top

Dejene nourisan

Lè w ap mete manje nourisan nan bwat pou pitit ou, sonje bagay sa yo:

  • Konsidere manje ki nourisan epi ki fasil pou prepare.
  • Fè pòsyon manje yo piti.
  • Chwazi manje ki balanse.
  • Ofri plizyè manje pou chwazi.
  • Mande timoun nan pou l chwazi manje nan chak gwoup.
  • Mete fwi ak legim tou.
  • Pou timoun nan ka pran ase fib, chwazi grenn antye, fwi ak legim.
  • Evite twòp sik, sèl ak grès sitou nan manje tou prepare yo.
  • Tout sa w ap bay timoun nan, pa ba l twòp.

Echantiyon dejene:

1) Sandwitch meksiken yo rele ATaco@ a ak poul ak salad rache, diri ak pwa nwa ak bannann.

2) Sandwitch kodenn ak pen ble, lèt, tranch tomat ak lig mi.

3) Fwomaj, pen sèk ki fèt ak ble, kawòt, lèt ak frèz.

Sigjesyon pou ti manje leje:

  • Baton fwomaj ki pa gen anpil grès
  • Sereyal yo rele Cheerios la
  • Moso melon
  • Tablèt sereyal.

www.cooperhealth.org

back to top

Dine an fanmi

Nou jwenn anpil opòtinite pou nou aprann lè nou manje ansanm an fanmi. Se yon opòtinite pou nou manje bagay ki nourisan, konekte, kominike youn ak lòt, aprann bon mannyè lè nou a tab epi aprann koute youn lòt. Kapasite sosyal pozitif yo jwenn ankourajman lè pitit ou chita a tab. Genyen rechèch ki moutre lè timoun yo patisipe nan estil manje an fanmi, yo gen plis estabilite emosyonèl pandan y ap grandi epi tou yo gen mwens tandans pou yo gen pwoblèm nan adolesans yo. Gen etid ki moutre tou lè yon fanmi manje ansanm, yo manje plis legim. Epi tou yo konsome mwens grès ak manje pakoti. Eseye pou w pa fè diskisyon oswa fè kritik pandan nou sou tab la. O kontrè, ranfòse bon jan konpòtman yo, epi tou bay modèl sa ou atann pou pitit ou fè.

Lè nou ansanm nan lè manje, sa etabli yon woutin lafanmi. Sa enpòtan espesyalman pou yon timoun piti lè li deja konnen sa ki pral pase dapre woutin nan. Tèt ansanm nan lè manje a ede fanmi yo fonksyone byen.

back to top

Èske pitit mwen an bezwen vitamin?

Dabitid tibebe pa bezwen vitamin amwenske li te fèt anvan lè li oubyen li gen lòt pwoblèm sante; si sa nesesè, doktè ki ap okipe pitit ou a, a preskri li kèk vitamin. Nenpòt lè ou ta gen okenn kesyon sou sa pitit ou dwe manje, tcheke ak pedyat ki abitye konsilte pitit ou a.

back to top

Èske pitit mwen an ta dwe ap fè rejim?

Anpil paran touble lè yo gen yon pitit ki sanble li pi gwo pase lòt yo; gen lòt ki pa konnen pitit yo a twò gwo. Sa se yon gwo pwoblèm paske valè Ameriken ki twò gwo double nan 20 lane ki sot pase la yo. An jeneral pitit ou ap fè sa li wè ou fè.

Fè rejim ka touble kwasans yon timoun; yon timoun ki twò gwo pa ta dwe ap fè rejim san sipèvizyon yon doktè oswa yon dyetetisyen. Pito w travay ak pitit ou a pou reyalize 2 bagay:

  • Ankouraje pitit ou a pou l fè egzèsis
  • Ede pitit ou a pran yon abitid manje ki bon pou sante.

Pi gwo enpak ou ka genyen sou pitit ou a pou li fè egzèsis ak sou fason li manje, se va estanda ou mete yo ak egzanp ou ba li yo. Jeneralman, timoun ou an va fè sa li wè ou fè.

back to top

Èske wotè pitit mwen an ak pwa li nòmal?

Nan lis ki anba a, yo make apeprè ki sa yon timoun dwe peze epi ki wotè li dwe ye nan diferan laj. Si gen gran diferans ant laj pitit ou a ak sa ki nan tablo a, tcheke ak pedyat ou a pou w mande l sa ou dwe fè.

PWAWOTÈ
1 mwa8-11 liv20-23 pous
7 mwa15-20 liv25-28 pous
12 mwa19-25 liv28-31 pous
2 an24-30 liv32-36 pous
3 an28-34 liv36-39 pous
4 an32-39 liv38-42 pous
5 an36-44 liv41-44 pous

back to top

Fason pou jwenn pwodui fre nan Florida

Tablo sa a di ki lè ou ka achte pwodui frèch Florida yo nan makèt kiltivatè lokal yo ak anba tant arebò lari. Ou ka jwenn anpil nan manje sa yo tout ane a nan sipè makèt yo paske yo enpòte yo sot nan lòt eta ak lòt peyi.

-- University of Florida Extension/
Institute of Food and Agricultural
Sciences, www.edis.ifas.ufl.edu

back to top

Fason pou sèvi ak pyramid gid manje a pou planifye ti manje lejè

Lide pou ti manje lejè ta dwe fè pati yon plan manje ki bon pou sante a enpòtan espesyalman pou timoun. Paran ak moun k ap pran swen timoun yo dwe planifye yon lè regilye pou bay timoun yo ti manje lejè. Lè yo bay timoun yo ti manje lejè regilyèman, bay timoun yo yon sous enèji kontinyèl pou aprantisaj aktif ak jwèt.

Pi bon manje lejè yo se manje ki chaje ak bagay ki kab nouri kò a. Piramid gid manje a se yon bon zouti moun kab sèvi pou planifye ti manje lejè. W ap jwenn yon ti manje lejè nan chak gwoup yo.

Manje lejè pou gwoup pen ak sereyal yo:

  • Tout kalite pen (pen ble, pen ki gen anpil grenn, avwàn).
  • Tablèt fig.
  • Ti gato diri oswa breton mayi.
  • Ti bonbon jenjanm.
  • Sereyal tou pare.
  • Pen plat, won, san ledven yo rele tortilla (tòtiya ki fèt ak farin frans. Manje l ak fwomaj oswa manba).

Manje lejè nan gwoup legim la:

  • Tomat dous koupe an ti moso.
  • Bwokoli bouyi oswa pwa dous tranpe nan sòs ki pa gen anpil grès.
  • Ti baton legim tankou kawòt, piman vèt oswa piman wouj, konkonm, ak yon legim yo rele skwach. *

* Sa yo pa bon pou timoun ki poko gen 3 an, yo ka lakòz timoun yo trangle.

Manje lejè nan gwoup fwi a:

  • Sandwitch wondèl pòm (wondèl pòm ak manba).
  • Fwi rache nan ji yo konsève nan mamit.
  • Moso fig mi oswa anana.
  • Bwat ji (100% ji).
  • Tranch mandarin.

Manje lejè nan gwoup lèt la:

  • Tranch fwomaj ansanm ak franj pòm.
  • Bwason epè ki fèt ak lèt ak fwi blende ansanm.
  • Ti gode yogout.
  • Branch fwomaj.

Manje lejè nan gwoup vyann nan:

  • Ti pen sèk ak krèm pwa.
  • Ze byen bouyi (koupe an franj oswa tranch).
  • Biswit sèk ak yon ti kras manba.

University of Florida Extension/Institute
of Food and Agricultural Sciences,
www.edis.ifas.ufl.edu

back to top

Ji fwi

Ji fwi pa ofri okenn avantaj pou timoun ki gen mwens pase 6 mwa. Timoun ki gen plis pase 6 mwa ta dwe limite kantite ji y ap bwè pou anpeche yo genyen dyare, dan pike, mal nitrisyon ak maladi yo rele obesite a.

Se timoun ki gran ase sèlman pou w bay bwè ji nan gode. Timoun ki bwè ji nan bibon ka lakòz dan yo gate anpil.

Kantite ji timoun piti ta dwe bwè chak jou ta dwe limite: 4 a 6 ons pa jou.

Ji ki 100% ji bay kèk avantaj. Men, Akademi Amerikèn Pedyatri avèti kont danje sa yo:

  • Twòp ji ranplase lòt manje ak bwason ki bon pou sante.
  • Twòp ji ka lakòz timoun yo manke vitamin ak mineral ki nesesè.
  • Twòp ji kapab diminye apeti yon timoun.
  • Twòp ji kapab bay pwoblèm gwosè.

www.aap.org

back to top

Ki jan pou m fè konnen si pitit mwen twò gra?

Tipikman, yo konsidere yon timoun peze twòp lè li peze 20% plis pase valè pwa nòmal yo ta dwe genyen, men sonje chak timoun diferan. Si ou gen nenpòt kesyon sou sa pale ak doktè ki konn okipe pitit ou a.

Si ou etabli bon abitid sou jan pou pitit ou manje kounye a, sa ap ede li chwazi sa pou l manje lè li vin pi gran pi byen.

back to top

Ki lè pitit mwen an kapab kòmanse manje sereyal?

Ant 4 a 6 mwa ou kapab kòmanse bay tibebe a manje manje li ka kraze ak bouch li. Manje pou ba li se manje tankou diri pat, sereyal, ak manje tibebe ki nan bokal.

back to top

Ki lè pou pitit mwen an kapab kòmanse bwè lèt bèf? E lèt ki pa gen anpil grès?

Lè l gen 1 an, ou mèt kòmanse ba li lèt bèf. Ou mèt kontinye ba li lèt bèf la jiskaske li gen 3 an. Sa ap fè li gen bon jan kalsyòm nan kò li pou ede l ak devlopman zo l yo.

Si pitit ou fè alèji ak lèt bèf, ou ka ba li lèt ki a baz sòy. Tcheke ak doktè w la, la fè w konnen ki sa ki ka pi bon pou bay timoun nan.

back to top

Ki lèt pitit mwen an ta dwe bwè B lèt san grès, 1%, 2% oswa lèt antye?

Akademi Amerikèn pou Pedyatri (American Academy of Pediatrics) la rekòmande bagay sa yo:

Tibebe pi piti pase 12mwa:

Lèt manman an pi bon. Lèt pou bebe nan bwat bon tou. Pa ba yo lèt bèf. Lèt bèf manke fè tibebe yo bezwen pou yo pa fè anemi.

Ant 12 mwa ak 2 an:

Lèt bèf antye bon. Lèt manman an toujou rekòmande. Pa ba yo lèt ki pa gen anpil grès. Lèt manman an ak lèt bèf la gen grès ki bon pou fòme sèvo tibebe a k ap grandi.

Ant 2 an ak 5 an: Ba yo lèt ki gen 2% grès.

Apre 5 an: Ba yo lèt ki gen 1% grès. Sa ta dwe bay timoun yo grès yo bezwen an, san yo pa bezwen kalori an plis ki ka fè yo gen gwo vant (maladi yo rele obesite a).

www.aap.org

back to top

Ki meyè fason pou m friz manje pou fanmi m?

Ou ka konsève manje nan frizè w pou jou ou okipe yo, pou fèt, oswa pou vizitè ou pa t konnen ki t ap vini. Lè w planifye pou fè ragou, manje prensipal, bon ti bagay ou kwit nan fou ak desè antre soti nan frizè w yon fason regilyè, w ap byen sèvi ak frizè w ansanm ak tan w.

Avantaj pou w mete manje ou prepare nan frizè:

  • Li pi bon pou wou.
  • Lè w kwit plis pase yon sèl pla nan fou alafwa, ou konsève kouran.
  • Lè w friz rès manje, ou pa gaspiye.
  • Ou ka prepare manje pou rejim espesyal ak pou tibebe an grann kantite epi tou ou ka friz yo an pòsyon endividyèl.
  • Ou ekonomize tan lè w fè resèt yo 2 oswa 3 fwa plis epi ou friz sa ki an plis la.
  • Si w kwit pou youn ou de moun, ou ka friz pòsyon endividyèl pou w sèvi pi ta.

Manje ki pa ka friz byen:

  • Salad
  • Pòmdetè bouyi oswa kwit nan fou
  • Pat alimantè kwit (makawoni, espageti, vèmisèl eksetera)
  • Diri
  • Blan ze
  • Yon desè yo rele mereng
  • Krèm pou mete anndan tat
  • Sòs prepare ak lèt
  • Kwout pou mete sou resèt
  • Mayonèz
  • Vinegrèt
  • Krèm lèt
  • Jele fwi
  • Manje fri

-- University of Florida Extension/
Institute of Food and Agricultural
Sciences, www.edis.ifas.ufl.edu

back to top

Ki sa m ka fè si pitit mwen pa vle manje?

Si pitit ou ta sanble li pa manje ase nan lè pou li chita manje, ak valè fwa li fè ti manje lejè. Pi souvan, timoun piti manje anpil fwa men ti moso pa ti moso. Si timoun ou an pran pi fò kalori li nan dejene, bat pou ba li bon dejene tankou fwi, legim, vyann ak grenn ki pa gen anpil sik ak sèl. Si timoun nan refize pran kèk manje, eseye ofri l yon sèl kalite manje nan asyèt la alafwa; lè li fini youn, mete yon lòt. Si pitit ou a pa vle legim lè li fèt yon jan, prepare legim nan yon lòt jan ba li. Ann di si timoun nan pa renmen legim ki pa kwit, ba li legim kwit. Kite timoun yo tranpe legim yo nan sòs salad yo renmen. Si se difisil pitit ou a difisil nan manje, fè yon jounen espesyal pou fanmi an kote tout moun eseye yon nouvo bagay B paran yo tou.

Swiv abitid pitit ou a lè l ap manje:

  • Èske pitit ou a manje pandan tout jounen an?
  • Èske pitit ou a toujou pran dejene? Lè yon timoun pa manje dejene anvan l ale lekòl, sa fè l pa ka aprann byen nan klas epi tou sa diminye enèji l pou tout jounen an.
  • Èske w ofri timoun nan manje ki gou epi ki attire l? Lè w pa kwit legim depase 6 minit, sa fè l krip krip, li gen pi bèl koulè epi tou li kenbe tout vitamin li.
  • Èske ou respekte sa timoun nan pa renmen? Kite 2 oswa 3 semenn pase anvan ou ofri l menm manje a ankò.
  • Èske w ofri li maje pou l pase nan bouch li ki mezi bouch li ak ti sòs pou l tranpe moso yo?
  • Èske ou mete legim nan manje fanmi an chak jou?
  • Èske w bay timoun nan egzanp pou l suiv?

Legim ak fwi fè pati menm gwoup manje; youn ka ranplase lòt. Pa konsantre twòp sou yon sèl kalite manje ki enpòtan men sou tout yon kategori manje ki enpòtan. Si anyen pa mache ale wè doktè timoun nan avè l.

back to top

Ki sa maladi ki sot nan manje ye?

Maladi ki sot nan manje, sa ki lakòz yo se yon bann mikwòb tankou viris, bakteri oswa parazit. Lè yon moun manje manje ki gen mikwòb, moun sa vin enfekte.

Enfeksyon ki sot nan manje rive fèt apati mikwòb k ap grandi anndan kò yon moun. Peryòd tan ant lè moun nan vale mikwòb la ak lè li kòmanse santi sentòm yo ka pran konbyen jou oswa konbyen semèn paske mikwòb la bezwen tan pou li vin mi.

Anpwazonman ki sot nan manje rive fèt lè mikwòb la te gen tan vin mi nan manje a. Abityèlman sentòm yo parèt vit epi tou li fasil pou di se manje kontaminen an ki lakòz li.

Swiv bon jan prensip ki mande pou pran prekosyon ak manje pou asire w yo san mikwòb lè w ap prepare yo ak lè w ap manje yo.

-- University of Florida Extension/
Institute of Food and Agricultural
Sciences, www.edis.ifas.ufl.edu

back to top

Ki sa manje pakoti ye?

Manje pakoti pa gen anpil vitamin ladan osinon li pa gen vitamin ditou B se manje ki gen anpil kalori men yo gen ti kras bagay pou nouri moun. Nou gen bwason gazez, pòmdetè fri ak tablèt.

Kòmanse bay timoun yo bon abitid manje sa ki bon pou sante kou yo fin fèt. Chwa manje timoun nan genyen lè li piti pral enfliyanse rejim li pi renmen pi ta nan lavi. Timoun piti ki jwenn bon chwa manje pral sèvi ak manje ki bon pou sante nan rejim yo; timoun ki jwenn manje ki pa bon pou sante pral sèvi ak manje pakoti nan rejim yo. Li pa sanble ou ka elimine tout manje pakoti nan rejim yon timoun epi tou se pa meyè bagay pou fè B lè yo anpeche yon timoun manje yon bagay sa fè l pi anvi li. Se yon pi bon lide pou bay timoun kèk nan manje ki pa gen anpil vitamin yo, men pa twòp B ba yo ti pòsyon piti epi yon lè kon sa sèlman. Sa ki pi enpòtan pou sonje, w ap gide pitit ou a nan chwa manje li yo ak abitid manje li. Fò w mamje manje ki bon pou sante tou, sa ap fè pitit ou aprann ak egzanp ou trase.

back to top

Ki sa manje pou dwèt ye epi ki lè pitit mwen an ka kòmanse manje yo?

Pi bon lè pou kòmanse bay pitit ou manje pou manje ak men, se ant 8 ak 12 an. Lè w ap deside bay pitit ou kalite manje sa yo, sonje bagay sa yo:

  • Èske manje a mezi bouch tibebe?
  • Èske manje a mou oswa èske l piti ase pou l pa kole nan gòj timoun nan?
  • Èske w kale fwi yo?

Men kèk manje ki bon pou timoun sèvi ak dwèt yo pou pase nan bouch yo:

  • Makawoni.
  • Sereyal yo rele Cheerios la.
  • Kawòt kwit.
  • Pòmdetè bouyi.
  • Fig mi.
  • Fwi yo rele pwa a. Ou kale l.
  • Fwomaj.
  • Poul oswa hanmbègè byen kwit.

Kèk manje yo pa dwe prepre pou timoun manje ak dwèt yo:

  • Nwa.
  • Legim ki pa kwit.
  • Fwi ki pa kale.
  • Rezen sèch.
  • Rezen vèt antye.
  • Sosis antye.
  • Rondèl sosis.
  • Pètpèt mayi.
  • Siwo myèl.
  • Manba.
  • Sirèt di.
  • Chiklèt.

back to top

Ki sa ti manje pou manje ak dwèt yo ye epi ki lè pitit men an kapab kòmanse manje yo?

Pi bon lè ou ka kòmanse ba yo manje pou yo manje a dwèt yo se lè yo gen 8 a 12 mwa. Moso manje pou yo manje a dwèt yo mezi bouch yo epi yo byen mou. Pa janm sèvi timoun nan yon manje ki ka kwoke nan gòj li. Toujou kale tou fwi. Sèvi manje ou konnen ki pap riske kwoke nan gòj li.

Men kèk nan manje ou ka bay timoun nan: makawoni, sereyal "Cheerios" kawòt kwit, pòmdetè bouyi, fig, fri, pwa kale, fomaj, vyann moulen oubyen poul ki byen kuit.

Men kèk manje ou pa kab bay timoun: nwa, legim ki pa byen kuit, fwi ki pa kale, rezen nan bwat, rezen nan grap, òtdòg antye, pòpkòn, siwo myèl, manba, sirèt ki di, chiklèt.

back to top

Konfli otorite ak manje

Anpil pwoblèm manje timoun soti nan konfli otorite avèk granmoun. Timoun gen gwo anvi pou yo pran kontwòl. Sa yon timoun manje ak sa li pa manje se yon bagay yon timoun ka kontwole souvan. Si yon timoun pa vle manje, poze tèt ou keksyon sa yo:

Èske timoun nan ap ekilibre li apre yon kwasans akselere? Si se sa, li dwe manje mwens pou l ka jwenn menm avantaj yo.

  • Èske nou ka ofri li lòt bagay pou li chwazi? Lè nou ofri timoun yo chwa, sa ba yo enpe kontwòl.
  • Èske timoun nan ka ede nan planifye ak prepare manje a? Sa fè timoun nan santi sa se pa l epi tou sa ba l yon anvi eseye yon bagay li fè.
  • Ki atitid timoun nan lè lè a rive pou manje? Yon atmosfè kè poze ak pasyans pouse moun fè bon ti konvèsasyon epi tou li ankouraje moun manje sa ki bon pou sante.

Lè w kreye yon atmosfè pozitif nan lè manje, sa va diminye pwoblèm manje ak konfli.

back to top

Kreyativite nan kizin nan

Souvan, se yon defi sa ye pou fè timoun manje pi byen, manje plis fwi ak legim epi tou pou fè yo bwè dlo ak lèt olye bwason gazez. Kreyativite ka ede.

Ou pa janm ka konnen sa ki pral pi enterese yon timoun. Kidonk, ou dwe gen yon lespri kreyatif nan fason ou fè pitit ou patisipe nan zafè manje, kwit manje ak nitrisyon.

Ann pran brokoli kòm egzanp: yon timoun ta ka manje l si ou pale sou ki jan li sanble pye bwa doktè Seuss yo. Yon lòt timoun ta ka manje brokoli a si l te kab ede prepare l, si yo t ap kite l kase flè yo nan tèt bwokoli a. Yon lòt timoun ta manje l si se li ki te chwazi bwokoli a nan makèt la. Yon lòt timoun ta manje l si yo te ba l bwokoli a ak sòs pou tranpe l. Yon lòt timoun pa t ap manje l ditou li ta pito manje chouflè.

Ann pran lèt kounye a: yon timoun ta bwè l si li te wè lè yo t ap tire bèf la. Yon lòt timoun ta bwè l si li te ka vide lèt la nan gode a. Yon lòt timoun ta bwè l lè lèt la melanje ak lòt bagay pou ba l gou. Yon lòt timoun ta bwè l ak sereyal. Yon lòt timoun ta bwè l si wou pale sou ki fason li bay zo fòs. Yon lòt timoun gen dwa pa bwè l men li pran kalsyòm nan lòt bagay.

back to top

Nitrisyon tibebe

Lè pou manje plis pase manje. Tibebe yo aprann fè kèk bagay depi tou piti. Pa egzanp:

  • Ladrès pou sèvi ak bouch pou manje : Olye ou antre manje a nan bouch li ak kiyè, touché po bouch tibebe w la avèk kiyè a tou lejèman epi kite l avanse pou pran li.
  • Ladrès pou sèvi ak machwè: Ajoute manje tab ki mou lè tibebe a kòmanse ka brase bouch li a 9 B 10 mwa epi lè tibebe a kòmanse ka moulen a 12 B 14 mwa.
  • Ladrès pou sèvi ak sans yo: Pa okipe w si tibebe w la gaye manje li toupatou. Lè timoun fè esperyans ak manje nan jan yo gade manje yo, jan yo manyen yo, jan yo pran odè yo, ak son yo tande sou kote yo pandan y ap manje sa pèmèt yo asosye lè maje ak bèl moman yo pase.
  • Ladrès pou mete manje nan bouch: Kite tibebe sèvi ak men y oak bouch yo pou yo fè esperyans ak manje yo ak jwèt yo.
  • Ladrès pou l aprann manje sa ki bon pou lasante: Mete manje devan tibebe a anpil fwa se kle pou fè l renmen divès varyete manje. Re-ba li yon bagay menm si timoun nan pa t renmen l premye fwa a.

www.aap.org

back to top

Ou pa gen anpil lajan pou achte manje

Ou kab sèvi manje ki bon pou sante avèk yon ti kras kòb. Avèk tan ak planifikasyon, ou menm ak tout fanmi w kapab manje pi byen pou pi bon mache.

Gid pou planifye manje:

  • Fè pi gwo pati manje a ak diri, pat alimantè oswa lòt grenn. Sèvi yon ti kantite vyann, pwason, poul ak ze.
  • · Manje ki pi fasil pou prepare yo, fè yo nan aparèy ki kwit manje dousman oswa nan bonm faynas.
  • Sèvi ak rès manje pou ekonomize tan ak lajan.
  • Kuit anpil manje yon sèl kou. Pa egzanp, fè anpil boulèt. Separe yo an pòsyon ki ase pou tout fanmi an epi mete yo nan frizè pou w ka sèvi yo yon lòt fwa.

Gid pou achte manje:

  • Fè yon lis tout manje ou bezwen yo.
  • Chache espesyal yo ofri nan jounal ak nan lèt yo voye pa lapòs.
  • Chache koupon pou manje ou pral achte yo. Koupon yo ede w ekonomize lajan sèlman lè w bezwen pwodui a.
  • Pwodui magazen yo fè konn pi bon mache men yo gen menm gou ak menm vitamin.
  • Konpare manje fre ak manje glase nan frizè ak manje nan mamit pou w ka wè ki sa ki pi bon mache.

Pa gaspiye. Achte kantite manje fanmi w ka manje anvan l pouri.

back to top

Piramid pou montre jèn timoun sa pou yo manje

Yon gid pou timoun 2 an a 6 an

1- Bagay ki gen anpil grès ak bagay ki dous

2- Manje yo mwens

2- Kategori bagay ki gen lèt – 2 pòsyon

3- Kategori vyann – 2 pòsyon

4- kategori legim - 3 pòsyon

5- Kategori fri – 2 pòsyon

6- Kategori gren – 6 pòsyon

MANJE SE BAGAY KI ENTERESAN epi lè n ap aprann sou afè manje se bagay ki enteresan tou. Manje manje ki nan piramid ki sèvi kòm gid sa a. Epi kontinye fè anpil egzèsis sa ap pèmèt ou grandi an sante epi ak anpil fòs.

www.fda.gov.

back to top

Prekosyon ak manje

Bakteri se yon ènmi envizib yo ka jwenn nan kizin ou epi ki kapab fè fanmi w malad. Swiv etap sa yo pou w ka kenbe manje w san danje bakteri:

(1) Lave men w souvan. Lave men w lè w fin manyen manje, sèvi twalèt la, chanje kouchèt, manyen bèt ou genyen nan kay la, ak anvan ou ale manje. Fè savon an kimen nan men w epi rense men w ak dlo tyèd.

(2) Lave tout sifas ki nan kizin nan. Lave anwo kontwa yo, planch pou koupe vyann ak legim yo, asyèt ak kiyè yo. Fè sa apre chak diferan manje ou fin prepare anvan w al nan lòt la. Sèvi ak dlo savon cho epi rense yo byen.

(3) Pa melanje manje yo. Kite vyann kri, poul ak pwason apa; pa melanje yo ak lòt manje nan sak pwovizyon w ak nan frizè w. Sèvi ak yon diferan kote pou koupe chak bagay sa yo: vyann kri, poul ak pwason. Pa mete manje nan yon asyèt ki te gen vyann kri, poul oswa pwason san asyèt la pa lave.

  • (4) Kuit chak manje nan tanperati pa li.
  • 1451 pou vyan griye ak biftèk.
  • 1801 pou poul.
  • 1601 pou vyann bèf moulen.
  • 1651 pou rès manje.
  • Ze: jouk blan ze a ak jòn nan vin fèm.
  • Pwason: jouk li vin blan epi li feyte.
  • Kouvri epi brase manje ou kwit nan fou mikwo ond (Maykwo wev).
  • Pou chofe sòs ak bouyon, bouyi yo.

(5) Mete manje yo nan frijidè byen vit pou bakteri pa kòmanse grandi ladan yo. Mete frijidè a sou 401 F epi frizè a sou 01 F.

-- University of Florida Extension/
Institute of Food and Agricultural
Sciences, www.edis.ifas.ufl.edu

back to top

Tibebe ki enfekte ak siwo myèl

Kèk doktè panse youn nan kòz Sendwòm lanmò sibit tibebe ASudden Infant Death Syndrome@ (SIDS), se kab enfeksyon tibebe a (BOTILIS: anpwazònman manje apati bwat konsèv ki pase dat). Anpil nan reskonsab lasante yo kwè kounye a gen plizyè ka maladi sa yo pa rekonèt chak ane; epi tou siwo myèl enplike kòm lakòz kèk nan yo. Sentòm yo varye genyen ki pa twò grav ale nan sa ki grav men yo pa janm jwenn okenn ka nan timoun ki pase 26 semèn. Seksyon Maladi Enfeksyon ak Laboratwa Maladi Mikwòb Depatman Lasante eta Kalifòni an bay evidans jèm enfeksyon ki pou fè l repwodui andan trip tibebe a ka pwodui bakteri a nan etap pou mikwòb la grandi a; yo rele mikwòb la AClostridium botulinum@ (Klostidyòm botilinòm). Mikwòb sa a li menm, pwodui yon pwazon toksik. Pou kounye a, rechèch la pa bay okenn rezon ki fè se nan timoun 7 mwa sèlman yo jwenn maladi sa a.

Yo jwenn ògàn ki pou fè renfeksyon an grandi toupatou nan lanati. Yo pa yon danje pou tèt pa yo. Men, kote ki pa gen oksijèn, ògàn sa yo jèmen, epi tou bakteri ki fèt la pwodui yon pwazon ki fò. Se pou tèt sa yo chofe tout legim kin an mamit yo anvan yo mete yo nan bwat.

Men yo pa chofe rekòt jaden kri yo. Anpil manje, menm si yo to chofe yo oswa prepare yo, depi yo pran lè, yo ka enfeste ankò ak jèm enfeksyon yo. Rechèch fè konnen gen yon danje yo panko konnen nan bay tibebe pi piti pase 1 an manje pwodui agrikilti ki pa kwit tankou siwo myèl.

Kwak se pa nan anpil ka enfeksyon tibebe yo blame siwo myèl, kèk reskonsab depatman lasante pa fin konvenk ki wòl li nan maladi a. Doktè Roger Feldman ki nan Sant federal pou kontwòl maladi AFederal Center for Disease Control@ (CDC) di done yo pa fò ase pou CDC voye avètisman kont siwo myèl. Men li di kon sa paran yo ta dwe okouran sa rechèch jwenn nan pou yo ka deside poukont yo. Petèt ka gen lòt manje ki enplike tou, epi tou siwo myèl la ka pa yon risk ditou. Nou senpman pa konnen.

Siwo myèl nourisan anpil. Okenn lòt maladi apre enfeksyon tibebe panko janm konekte ak siwo myèl. Risk maladi sa a parèt piti.

-- University of Florida Extension/
Institute of Food and Agricultural
Sciences, www.edis.ifas.ufl.edu

back to top

Brought to you by The Early Childhood Initiative Foundation and United Way Center for Excellence in Early Education


We're always here for you: 211
Copyright © 2001-2009 All rights reserved. | Terms of Use | Site maintained by PC Depot!
Information in this site is intended for educational purposes only. If you have any concerns about your own health or the health of your child, you should always consult with a physician or other health care professional. Please review the "Terms of Use and Copyright" before using this site.